Vertaald door Els Snick
We kennen Pascal Mercier (1944-2024) natuurlijk van Nachttrein naar Lissabon en Perlmanns zwijgen en Het gewicht van de woorden, drie fenomenale romans. Postuum verschijnt nu deze verhalenbundel, vertaald door de voortreffelijke Els Snick die we kennen als literatuurwetenschapper, schrijfster en vertaler van Joseph Roth. In deze verhalen komen de thema’s aan bod die we ook in de grote romans van deze schrijver aantroffen: herinneringen, tijd, denken.
In het eerste verhaal, Overgave draagt een oude man zijn woning waar hij decennia woonde samen met zijn echtgenote, over aan de door hemzelf geselecteerde volgende bewoners. Hij wordt bestormd door herinneringen. In het tweede verhaal, Het appartement, krijgt een pianist een appartement geschonken maar hij kan pas weer verder met zijn leven als de schenking wordt teruggedraaid. Het blijkt voor hem onmogelijk verder te leven met het dilemma van dankbaarheid.
In Wachten op het resultaat beschrijft Mercier de angsten en vrezen van een man die op een mogelijk nare diagnose wacht. Ik stel vast dat ikzelf nooit door zulke gedachten gekweld zou worden, doordrongen als ik ben van de overtuiging dat het zinloos is een voorschot op je ongeluk te nemen.
In Noodlottig lawaai lezen we hoe een ongelijke strijd tussen een stiefvader en zijn stiefzoon een fatale wending neemt. En in het laatste verhaal, Terug naar de zolderkamer, vraagt een taalwetenschapper zich af of hij er goed aan deed zijn oude studentenkamer op te zoeken. Je kunt je verleden of je herinnering daaraan niet herbeleven en als je dat toch probeert, is het alsof je met zware schoenen over iets fragiels heen dendert. Ik herken die situatie. Soms is het beter dus herinneringen te laten waar je ze aantrof, in de krochten van je eigen geest.
Ik ben jaloers op een schrijver als Pascal Mercier. Op zijn vermogen in korte verhalen een complete wereld te creëren, een geschiedenis te vertellen die kop en staart heeft. Hoe hij in het hoofd van een man maar ook in het hoofd van een vrouw kan kruipen. Ik vind van mezelf dat ik kan schrijven maar een roman of een kort verhaal zou mij nooit lukken. Mij ontbreekt, kennelijk, de verbeeldingskracht.
Ik las deze verhalen met veel plezier en vind het jammer dat het maar zo’n dun boekje is geworden. Dit zal het laatste zijn wat ik van Pascal Mercier lees, hij overleed in 2024. Nog even terug naar de vertaling. De titel van de roman Das Gewicht der Worte werd door Els Snick vertaald als Het gewicht van de woorden. De Duitse titel van deze verhalenbundel luidt Der Fluss der Zeit. Hier laat Els Snick het lidwoord voor ‘tijd’ weg. Ik zou, denk ik toch, het lidwoord voor ‘woorden’ weggelaten hebben maar voor ‘tijd’ juist hebben toegevoegd. Dit is geen kritiek, je kunt hier eindeloos over discussiëren.
Enno Nuy
November 2026